Not in Education. Employment or Training yani NEET, uluslararası literatürde ne eğitimde ne de istihdamda yer almayan gençler için kullanılan bir kavramdır. “Ev genci “ yazarsam anlamını daha iyi kavrayabilirsiniz. Neredeyse her evde, her ailede ve yakın çevremizde bu duruma bir örnek var. Üstelik sayıları da her geçen gün artıyor.
TÜİK’in 2025 gençlik istatistiklerine göre 15-24 yaş grubundaki gençlerin yüzde 23,3’ü ne eğitimde ne istihdamda yer alıyor. 2024’te bu oran yüzde 22,9’du. Yani oran bir yılda 0,4 puan yükseldi. 2025’te 15-24 yaş grubundaki genç kadınların yüzde 30,9’u NEET kapsamındaydı. Genç erkeklerde oran yüzde 16,3’tü. Kadınlarla erkekler arasındaki fark 14,6 yüzde puana ulaşıyor.
Bu fark, bakım emeği, eğitimden kopuş ve işgücüne erişimdeki eşitsizlikleri incelemek için önemli bir başlangıç noktasıdır. OECD’nin 29 Eylül 2026 tarihli Education at a Glance 2026 raporunda, Türkiye’de 18-24 yaş grubunun NEET oranı yüzde 31; OECD ortalaması yüzde 14 olarak veriliyor. Türkiye’nin oranı OECD ortalamasının iki katından fazla.
Eğitim neden istihdam güvencesi sağlamıyor?
OECD’nin 2026 raporuna göre Türkiye’de yükseköğretim mezunu genç yetişkinlerin işsizlik oranı 2025’te yüzde 10 düzeyindeydi; OECD ortalaması yüzde 5’ti.
Bu veri, üniversite eğitiminin değersiz olduğu anlamına gelmiyor. Ancak eğitim düzeyinin yükselmesinin tek başına iş güvencesi sağlamadığını gösteriyor. Gençler iş ararken deneyim şartıyla karşılaşıyor; deneyim kazanmak için fırsat bulmakta zorlanıyor.
İş bulabilenlerin bir bölümü ise eğitimine uygun olmayan, düşük ücretli veya güvencesiz işlerde çalışıyor. Kasiyer, kurye ve güvenlik görevlisi sayısız üniversite mezunu var.
Sürekli olarak yeni bir üniversitelerin ve yeni bölümlerin açıldığı ülkemizde, mesleki eğitim ve işgücü talebi arasında yaşanan derin bir uçurum var. Peki; bir kuşağı geleceksiz bırakmanın toplumsal bedeli ne olacak?
Kaliteli bir eğitim almak ve onurlu bir iş sahibi olmak için çabalayan gençlerimiz ya işsiz kalıyor ya da ülkeden gitmeyi tercih ediyor. Mezun olduktan sonra Ankara’da dayısı ya da teyzesi olmayanların iş bulamayacağı düşüncesi yaygınlaşırken bu gençleri de anlamak mümkün.
Genç kadınlar neden daha fazla dışarıda kalıyor?
Türkiye’de NEET sorununun en çarpıcı boyutlarından biri toplumsal cinsiyet eşitsizliği. TÜİK verilerine göre genç kadınların NEET oranı, genç erkeklerin oranının yaklaşık iki katı.
Bu farkı yalnızca kişisel tercihlerle açıklamak mümkün değil. Çocuk ve yaşlı bakımının büyük ölçüde kadınların sorumluluğunda görülmesi, uygun fiyatlı kreşlere erişim güçlükleri, bölgesel fırsat eşitsizlikleri ve çalışma hayatındaki ayrımcılık, kadınların eğitim ve istihdama katılımını etkileyebiliyor.
Bir genç kadının işgücü piyasasına katılamaması, her zaman çalışmak istemediği anlamına gelmez. Kültürel etkilerden kaynaklı çalışması yasaklanmış da olabilir. Bazen de çalışabileceği bir iş, erişebileceği bir bakım hizmeti veya yaşadığı yerde kullanabileceği bir ulaşım seçeneği bulunmuyor.
Dolayısıyla NEET sorunuyla mücadele, kadın istihdamını artırmaya yönelik politikalarla birlikte yürütülmelidir. Aksi hâlde genç kadınların emeği ev içinde görünmez kalırken ülkenin ekonomik potansiyeli de eksik kullanılacaktır.
Gençler Endişeli
Peki gençler iş mi beğenmiyor yoksa beğenebilecekleri bir gelecek kalmadı mı? Çalkantılı ve itibarsız bir yönetim, enflasyon karşısında hızla eriyen maaşlar ve umutsuzluk halka hakimken ne yapabiliriz?
Ne istihdamda ne de eğitimde yer alan bu vatandaşların bu durumdan nasıl çıkabileceğine dair araştırmalar yapılmalıdır. Çünkü âtıl bırakılan bu insanlar ülkenin kalkınmasını da engelliyor. Eskiler; “hazıra dağ dayanmaz “derler. Üretmeyen bir toplum ülkenin kalkınmasını ve sürdürülebilirliğini de tehlikeye atar. Bugün sorun yalnızca gençlerin iş bulamaması değil haliyle.
Eğitimle, üretimle ve gelecek umuduyla kurdukları bağın giderek zayıflaması asıl problemdir. Beş katlı bir binanın 23 dairesi var olduğunu düşünün. İşte zeminden tavana parayla doldurduğunuzu farz edin. İşte ülke fon olayında bu kadar soyuldu. Nasıl güvenelim ve gençler nasıl bu ülkede bir gelecek hayal etsin. NEET verileri de bu kopuşun artık görmezden gelinemeyecek boyutlara ulaştığını gösteriyor.
“İnsana yakışır bir iş bulamayan bir kuşak, geleceğini güvenle kuramaz.”[1]
[1]Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO) Genel Direktörü Gilbert F. Houngbo
